Gösterge panelindeki uyarı ışıkları, aracın size "bir şey var" deme biçimidir. Tüm sembolleri ezberlemeniz gerekmez; önce rengine bakın. Renk size aracı kullanmaya devam edip edemeyeceğiniz konusunda ilk cevabı verir. Sembollerin biçimi ve yeri marka ve modele göre değişebilir, bu yüzden kesin anlam için kullanım kılavuzunuz son sözü söyler. Aşağıda en sık karşılaşılan ışıkları kelimelerle tarif ediyoruz.
Renk mantığı
- Kırmızı: Ciddi bir sorun ya da güvenlik uyarısı. Aracı güvenli bir yerde durdurun, motoru kapatın.
- Sarı veya turuncu: Dikkat gerektiren bir arıza ya da bakım uyarısı. Çoğu zaman yola devam edebilirsiniz ama ertelemeyin; kısa sürede kontrol ettirin.
- Yeşil ve mavi: Bilgi. Sinyal, farların yanması, hız sabitleyicinin açık olması yeşil; uzun farların açık olması mavi renkle gösterilir.
Kontağı açtığınızda ışıkların çoğu birkaç saniye yanıp kendini test eder; motor çalışınca sönmeleri gerekir. Sönmeyen ya da yürürken yanan ışık dikkate alınmalıdır.
Kırmızı ışıklar: durun
Yağ basıncı (damlayan yağ kutusu)
Motordaki yağ basıncının yetersiz olduğunu gösterir. Yağ seviyesi düşük olabilir ya da yağ pompası basınç üretemiyor olabilir. Bu uyarıyla çalışmaya devam eden motor kısa sürede ciddi hasar görür. Ayrıntıyı motor yağı rehberimizde anlattık.
Akü ve şarj (artı ve eksi işaretli akü)
Şarj sisteminde sorun var: şarj dinamosu, kayış ya da kablo bağlantısı. Araç aküden çalışmaya devam eder ve akü bitince durur. Klima ve radyo gibi gereksiz tüketicileri kapatın, en yakın güvenli noktaya gidin.
Soğutma suyu sıcaklığı (dalgalı çizgiler üzerinde termometre)
Motor aşırı ısınıyor. Aracı durdurun ve sıcakken kapağı açmayın. İlk müdahale için motor ısınıyorsa yapılacaklar yazımıza bakın.
Fren sistemi (daire içinde ünlem işareti ya da P harfi)
El freni çekili olabilir; el freni indiği hâlde ışık yanıyorsa fren hidroliği seviyesi düşmüş ya da sistemde arıza çıkmış olabilir. Fren pedalı yumuşak veya yere yatıyorsa aracı sürmeyin.
Hava yastığı ve emniyet kemeri
Dairenin içinde oturan, önünde top olan kişi sembolü hava yastığı sisteminin arızalı olduğunu gösterir. Sistem devre dışı kalmış olabilir; yani kaza anında hava yastıkları açılmayabilir. Aracı kullanabilirsiniz ama bu uyarıyı ertelemeyin. Kemer takılı değilken yanan kemer uyarısı ise kemeri taktığınızda söner.
Kırmızı ışıkla yola devam etmeyin. Yağ basıncı, sıcaklık ve fren uyarılarında araç sürülmemeli, yardım çağrılmalıdır. "Evime kadar giderim" kararı çoğu zaman motorun ya da freninizin ömrüne mal olur.
Sarı ve turuncu ışıklar: yakında kontrol
Motor arıza ışığı (motor silueti, "check engine")
Aracın motor kontrol sistemi bir sorun algıladı: sensör, ateşleme, yakıt ya da egzoz emisyon sistemi kaynaklı olabilir. İkisi arasındaki farka dikkat edin:
- Sabit yanıyorsa: Araç çoğu zaman sürülebilir, ama kısa süre içinde arıza kodu okutulmalıdır. Güç kaybı, titreme ya da duman varsa durmak gerekir.
- Yanıp sönüyorsa: Çoğu araçta bu, ciddi bir ateşleme ya da yanma sorununu gösterir ve egzozdaki katalitik konvertöre zarar verebilir. Hızı ve yükü azaltın, mümkün olan en kısa sürede durup araca baktırın.
ABS (daire içinde ABS yazısı)
Kilitlenmeyi önleyen sistem devre dışıdır. Çoğu araçta normal fren çalışmaya devam eder ama sert frenlemede tekerlekler kilitlenebilir; kaygan zeminde dikkatli olun.
ESP ve çekiş kontrolü (arkasında kıvrımlı izler bırakan araç)
Yanıp sönüyorsa sistem devrede ve zemin kaygandır; yavaşlayın. Sürekli yanıyorsa sistem arızalıdır ya da kapatılmıştır.
Lastik basıncı (içinde ünlem olan, at nalı biçimli lastik kesiti)
Bir veya birkaç lastiğin basıncı düşük. Soğuk havada bu uyarı sıklaşır; basınçları kontrol edip düzeltin, bir lastiğin sürekli inmesi delik ihtimalini düşündürür.
Dizel araçlarda kızdırma bujisi (spiral biçimli)
Kontak açılınca yanması ve sönmesi normaldir; soğukta sönene kadar beklemek gerekir. Araç çalışırken yanıyor ya da yanıp sönüyorsa bir arıza vardır.
Diğerleri
Dizel partikül filtresi, yakıt rezervi, cam suyu seviyesi ve servis hatırlatması gibi ışıklar genellikle acil değildir; ama dikkat edilmezse ilerideki sorunları büyütür. Sarı bir "anahtar" ya da "servis" ışığı genellikle bakım zamanı bildirimidir.
Elektrikli direksiyon ve şanzıman uyarıları
Direksiyon simidi sembolü, elektrikli direksiyon desteğinde sorun olduğunu gösterebilir; direksiyon ağırlaşır ama araç çoğu zaman kullanılabilir. Otomatik şanzımanlı araçlarda dişli çarkı ya da ünlem içeren şanzıman uyarısı sıcaklık veya elektronik arıza anlamına gelebilir. Bu ışıklarda aracı yük altında zorlamayın, en kısa sürede kontrol ettirin.
Dış sıcaklık ve buzlanma uyarısı (kar tanesi)
Bazı araçlar dış sıcaklık düştüğünde kar tanesi sembolü ya da sıcaklık göstergesinde uyarı verir. Bu bir arıza değil, yolun buzlanmış olabileceği hatırlatmasıdır; yavaşlayın ve takip mesafesini açın. Yayla yollarında özellikle sabah erken ve gece saatlerinde önemlidir.
Işık bazen yanıp bazen sönüyorsa
Aralıklı yanan uyarılar küçümsenir ama çoğu zaman gerçek bir sorunun erken belirtisidir. Gevşek bir bağlantı, zayıf akü gerilimi, nemlenmiş bir sensör bağlantısı ya da arızanın başlangıcı ışığın geçici olarak yanıp sönmesine yol açabilir. Soğuk ve nemli bir sabah yanıp ertesi gün sönen ışık için "geçti" diye düşünmeyin; arıza kaydı araçta çoğu zaman kalır. Işığın ne zaman ve hangi koşulda yandığını not etmek (soğuk çalıştırmada mı, yokuşta mı, yağmurda mı) servise teşhisi kolaylaştırır.
"Işık yandı, ne yapayım?" akışı
- Önce renge bakın: kırmızıysa güvenle durup motoru kapatın.
- Sarıysa aracın davranışını gözleyin: güç kaybı, ses, titreme, koku, duman var mı? Varsa durun.
- Işığın sabit mi yoksa yanıp sönen mi olduğuna bakın; yanıp sönen ışıklar genellikle daha ciddidir.
- Sembolün adını kılavuzdan doğrulayın.
- Işık bir süre sonra sönse bile servise gidin; arıza çoğu zaman araçta kayıt olarak saklı kalır.
- Güvenle devam edemiyorsanız yol yardım çağırın.
Arıza kodunu okutmak
Modern araçlarda motor, şanzıman, fren ve hava yastığı gibi sistemleri izleyen elektronik birimler vardır. Bir sorun algıladıklarında ışığı yakar ve bir arıza kodu kaydederler. Atölyede arıza test cihazı, aracın genellikle direksiyon altında bulunan tanı soketine bağlanır ve kayıtlı kodlar okunur.
Kod, "şu parçayı değiştirin" demez; hangi sistemde, hangi devrede ya da sensörde tutarsızlık olduğunu gösterir. Teşhis buradan başlar ve gerekli ölçümlerle sürer. Bu nedenle arıza kodunu silip ışığı söndürmek çözüm değildir; sorun duruyorsa ışık geri gelir. Hangi ışıkta ne yapılabileceğini merak ettiğiniz bir durum varsa oto elektrik ve arıza tespiti hizmetimizi inceleyebilirsiniz. Atölyeye gelmeden önce telefonla arayıp ışığın ne zaman ve nasıl yandığını anlatın; uygunluğu ve randevuyu söyleyelim.
- #gösterge paneli
- #motor arıza ışığı
- #yağ basıncı lambası
- #arıza kodu