Araç Klimam Soğutmuyor: Nedenleri ve Ne Zaman Gaz Dolumu Gerekir?

Araç klimasının soğutmadığını fark edince akla ilk gelen "gazı bitmiş" olur ve çoğu zaman haklı çıkılır; ama her zaman değil. Soğutmama, gaz azlığından kompresör kavramasına, kondenser fanından kirli bir polen filtresine kadar birkaç farklı sebepten doğabilir. Doğru çözüm sebebe göre değişir. Gaz dolumu, yalnızca sistemin gaz kaçırmadığı doğrulandığında kalıcı bir çözümdür; aksi hâlde ertelenmiş bir masraftır.

Belirtiye göre olası nedenler

Aşağıdaki liste kesin teşhis değil, nereye bakılacağını gösteren bir haritadır:

• Hava hiç soğumuyor, klima düğmesine basınca kompresör devreye girmiyor: Gaz çok azalmıştır ve basınç sensörü kompresörü korumak için devreyi kesiyordur. Alternatif olarak kompresör kavraması, sigorta, röle ya da bir elektrik bağlantısı arızalı olabilir.
• Serin ama yeterince soğuk değil: Gaz kısmen azalmış olabilir ya da kondenser kirlenmiştir.
• Giderken soğutuyor, dururken ya da trafikte ısınıyor: Kondenser fanı (ön radyatör fanı), fan rölesi veya sıcaklık sensörü sorunlu olabilir. Araç giderken ön taraftan zorla hava geçtiği için sorun saklanır. Aynı fan motorun soğumasında da görev yaptığı için bu belirti, motor ısınması ile birlikte görülebilir.
• Havalandırmadan çıkan hava zayıf: Polen (kabin) filtresi tıkanmıştır ya da fan motoru zayıflamıştır.
• Başta soğuk, sonra zayıflıyor: Evaporatörün buzlanması söz konusu olabilir; sistemdeki nem, genleşme valfi ya da basınç anahtarı kontrol edilir.
• Kompresörden uğultu, tıkırtı ya da gıcırtı: Rulman veya kavrama sorunu olabilir. Klimayı kapatıp servise gidin; çoğu araçta kompresör, motorun diğer parçalarını da çeviren kayışla döner ve kilitlenen kompresör kayışı koparabilir.
• Bir sıcak bir soğuk, kararsız: Sensör, hava karışım kapağı motoru ya da elektrik bağlantısı arıza yapıyor olabilir. Bu tür arızalarda arıza test cihazıyla kayıtlı kodlara bakılır.

Gaz dolumu ne zaman gerekir?

Klima gazı kapalı bir devrede dolaşır ve normal kullanımda "tükenmez". Gaz azaldıysa bir yerden kaçıyordur. Contalardan çok yavaş bir doğal sızıntı olabilir, ama soğutmayı belirgin biçimde düşürecek kadar gaz kaybı kaçak işaretidir.

Gaz dolumu şu durumlarda gündeme gelir:

• Ölçüm, sistemde gaz azlığı gösterdiğinde ve kaçağın giderilmesinden sonra,
• Kompresör, kondenser ya da hortum değişimi gibi sistemin açıldığı bir onarımdan sonra,
• Uzun süredir kullanılmayan ve gazı azalmış bir sistemde, kontrol sonucunda.

Doğru işlemde servis önce sistem basıncını ve soğutma performansını ölçer, kaçak kontrolü yapar, gerekirse sistemi vakumlar ve üreticinin belirttiği gaz cinsi ile miktarını doldurur. Gaz cinsi araca göre değişir; yeni araçlarda eskilerden farklı bir gaz kullanılabilir. Motor bölmesindeki etikette ve kılavuzda yazar, gazlar birbirine karıştırılmaz.

"Gaz tamamlatıp geçiştirmek" neden sorun?

Kaçağı olan sisteme gaz doldurmak, delik kovayı doldurmaya benzer: birkaç hafta ya da ay sonra klima yine zayıflar. Üstelik çoğu sistemde kompresör yağı gazla birlikte dolaşır; kaçak sürdükçe bir miktar yağ da kaybedilir ve kompresör yetersiz yağlanır. Kompresör, klima sisteminin en pahalı parçasıdır.

Marketlerde satılan tek kullanımlık dolum setleri sistemi vakumlamaz, miktarı hassas ölçmez; fazla gaz da kompresörü zorlar. Kaçağın yeri basınç ve vakum testleriyle, UV boyayla ya da elektronik kaçak dedektörüyle bulunur. Kaçak giderildikten sonra yapılan dolum kalıcı olur.

Servise gitmeden önce yapabileceğiniz kontroller

1. Motor çalışırken klimayı açın ve kompresörün devreye girdiğini dinleyin; çoğu araçta hafif bir "tık" sesi ve rölanti devrinde küçük bir değişim olur.
2. Ön tamponun arkasındaki kondenserin önünde yaprak, böcek ya da çamur birikmiş mi bakın. Kondenser önü kapanmışsa hava geçemez ve sistem soğutamaz.
3. Motor ısındıktan sonra klima açıkken radyatör fanının döndüğünü kontrol edin.
4. Fanı kademe kademe artırın. Tüm kademelerde hava aynı derecede zayıfsa polen filtresi, yalnızca bazı kademelerde hiç hava gelmiyorsa fan direnci akla gelir.
5. Camlar kapalıyken iç hava modunda soğutmayı deneyin; dış hava modunda sıcak hava sürekli girerek sistemi zorlar.

Klima sistemini kendiniz açmayın, gazı boşaltmayın. Klima gazı basınç altındadır; cilde ve göze temas soğuk yanığına yol açabilir. Atmosfere bırakılması da çevreye zarar verir. Hortum ya da kondenser sökmek gibi işleri atölyeye bırakın.

Klimadan kötü koku geliyorsa

Ekşi, küflü ya da "ıslak çorap" kokusu çoğu zaman evaporatör ve polen filtresi çevresinde biriken nemle ilgilidir. Önce polen filtresini yenilemek, gerekirse klima kanallarını temizletmek ve dezenfekte ettirmek gerekir. Kokunun tekrarlamaması için aracı park etmeden birkaç dakika önce A/C düğmesini kapatıp yalnızca fanı çalıştırın; bu, evaporatörün kurumasına yardım eder. Yanık plastik kokusu ise farklı bir durumdur: klimayı kapatın, elektrik tarafı kontrol ettirilmelidir.

Klimayı doğru kullanmak

Güneşte kalmış, içi çok ısınmış bir araca bindiğinizde önce camları açıp kısa süre sürmek içerideki sıcak havayı atar. Ardından camları kapatıp klimayı iç hava modunda çalıştırmak aracı daha çabuk soğutur. Uzun süre sürekli iç hava modunda kalmak ise havanın bayatlamasına ve camlarda buğuya yol açar; zaman zaman dış havaya geçin. Kış aylarında camlar buğulandığında klimayı açmak, havayı kuruttuğu için buğuyu çabuk giderir.

Kışın da zaman zaman çalıştırın

Klima sistemi uzun süre hiç çalışmazsa contalar kurur ve gaz kaçırmaya yatkın hâle gelir. Kış boyunca ara sıra, motor çalışma sıcaklığına geldikten sonra klimayı birkaç dakika çalıştırmak contaları ve kompresör yağını hareketli tutar. Çoğu araçta cam buğusunu çözme modu zaten kompresörü devreye alır. Çok soğuk havalarda bazı araçlar kompresörü koruma amacıyla çalıştırmaz; bu arıza değildir. Yaz gelmeden klimayı denemek de iyi bir alışkanlıktır: sorun varsa ilk sıcakların arifesinde değil, rahat bir günde fark edersiniz.

Traktör ve ticari araç klimaları

Tarlada ya da toprak yolda çalışan traktör ve iş makinelerinde kabin tozlu olur. Bu yüzden kabin (taze hava) filtresi ve kondenser, binek araçlara göre çok daha çabuk tıkanır; sezon başında ve yoğun kullanım dönemlerinde temizlenmeli ya da yenilenmelidir. Titreşim ve sert çalışma koşulları hortum bağlantılarında da kaçaklara yol açabilir. Ticari araçlarda geniş camlar kabine çok ısı yükü bindirdiği için klimanın gücü daha belirgin hissedilir. Hasat ve iş yoğunluğu sırasında klima bozulursa operatör verimi düşer, bu nedenle sezon öncesi kontrol yaptırmak mantıklıdır.

Kısa özet

• Polen filtresini kılavuzdaki aralıkta yenileyin; periyodik bakımda bu da kontrol edilir.
• Kondenser önünü (ön tampon arkası) toz, böcek ve yaprak birikimine karşı arada bir kontrol edin.
• Gaz dolumunu sadece ölçümle ve kaçak kontrolünden sonra yaptırın.
• Kompresörden anormal ses geliyorsa klimayı kapatın.

Binek, ticari ve traktör klimalarında arıza tespiti, gaz kontrolü ve bakım için oto klima hizmetimizi inceleyebilirsiniz. Klima bir atölye işidir: önce telefonla arayıp aracınızın belirtilerini anlatın, uygunluğu ve randevuyu birlikte netleştirelim.